૧૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ ના રોજ, વોશિંગ્ટનના વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે એક ઐતિહાસિક બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સ્કીએ ભાગ લીધો હતો. આ બેઠકમાં યુરોપિયન યુનિયનના મુખ્ય નેતાઓ, જેમ કે જર્મનીના ચાન્સેલર, ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ, બ્રિટનના વડા પ્રધાન, ઇટાલીના વડા પ્રધાન અને યુરોપિયન કમિશનના વડા ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન પણ હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠકનો મુખ્ય હેતુ ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના ઉકેલ તરફ પગલાં લેવાનો અને વૈશ્વિક શાંતિ માટે વ્યૂહરચના ઘડવાનો હતો. આ લેખમાં આ બેઠકના મહત્વ, તેના પરિણામો અને વૈશ્વિક રાજદ્વારી પર તેની અસરોની વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ માં શરૂ થયેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધે વૈશ્વિક ભૂરાજનીતિ પર ઊંડી અસર કરી છે. આ યુદ્ધે યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે તણાવ વધાર્યો જ નહીં, પરંતુ પશ્ચિમી દેશો અને રશિયા વચ્ચે શીત યુદ્ધ જેવું નવું વાતાવરણ પણ બનાવ્યું છે. યુક્રેનને પશ્ચિમી દેશો, ખાસ કરીને અમેરિકા અને નાટો તરફથી વ્યાપક લશ્કરી અને આર્થિક સમર્થન મળ્યું છે, પરંતુ યુદ્ધનો કોઈ સ્પષ્ટ અંત દેખાતો નથી. દરમિયાન, 2025 માં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના યુએસ પ્રમુખ તરીકે પુનરાગમનથી વૈશ્વિક મંચ પર એક નવો પરિદૃશ્ય રજૂ થયો. “અમેરિકા ફર્સ્ટ” નીતિ અને રાજદ્વારી અનિશ્ચિતતા માટે જાણીતા ટ્રમ્પે યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે એક અલગ અભિગમ અપનાવ્યો.
ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી, જે યુદ્ધના શરૂઆતના દિવસોથી યુક્રેનના પ્રતિકારનું પ્રતીક રહ્યા છે, તેમણે સતત વૈશ્વિક સમુદાય પાસેથી સમર્થન માંગ્યું છે. તેમની નેતૃત્વ શૈલી અને પશ્ચિમી દેશો સાથેના જોડાણે યુક્રેનને યુદ્ધમાં ટકી રહેવાની શક્તિ આપી, પરંતુ રશિયાની લશ્કરી શક્તિ અને આર્થિક પ્રતિબંધો છતાં તેની દ્રઢતાએ શાંતિ વાટાઘાટોને જટિલ બનાવી. આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી વચ્ચેની બેઠકમાં એક નવો વળાંક આવ્યો, કારણ કે તેમાં માત્ર દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓ જ નહીં, પરંતુ યુરોપિયન નેતાઓની હાજરીએ તેને બહુપક્ષીય પ્લેટફોર્મ પણ પૂરું પાડ્યું.
ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકીએ બેઠક દરમિયાન ઘણા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો ઉકેલ: ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી સંમત થયા કે શક્ય તેટલી વહેલી તકે યુદ્ધનો અંત લાવવો જરૂરી છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય હવે યુક્રેન પર છે, પછી ભલે તે રશિયા સાથે સોદો કરે કે યુદ્ધ ચાલુ રાખે. આ નિવેદન ટ્રમ્પની નીતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમાં તે અમેરિકાને સીધા યુદ્ધમાં ફસાવવાથી બચવા માંગે છે.
નવા ડ્રોન અને પ્રતિબંધોના સોદા: બેઠકમાં લશ્કરી સહાય અને ડ્રોન ટેકનોલોજીના નવા પેકેજોની ચર્ચા થઈ. યુક્રેને તાજેતરના મહિનાઓમાં રશિયા સામે ડ્રોન હુમલાઓ વધાર્યા છે, અને આ ક્ષેત્રમાં અમેરિકાને મદદ માંગવામાં આવી હતી. ઉપરાંત, રશિયા પર નવા આર્થિક પ્રતિબંધોની શક્યતાઓ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ત્રિપક્ષીય વાટાઘાટોની શક્યતા: ટ્રમ્પે સૂચવ્યું હતું કે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને સામેલ કરીને ત્રિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ શકે છે. આ પ્રસ્તાવથી યુરોપ અને યુક્રેનમાં ચિંતાઓ ઉભી થઈ છે, કારણ કે ઘણાને ડર છે કે આવી વાટાઘાટો યુક્રેનના હિતોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ટ્રમ્પે ખાતરી આપી હતી કે જો વાટાઘાટો સકારાત્મક રહેશે, તો યુએસ યુક્રેનને સુરક્ષા ગેરંટી આપશે, પરંતુ યુક્રેનનો નાટોમાં પ્રવેશ અશક્ય છે.
ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકીની બેઠકમાં યુરોપિયન નેતાઓની ભૂમિકા: યુરોપિયન નેતાઓની હાજરીએ આ બેઠકને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવી. જર્મની, ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ઇટાલીના નેતાઓએ યુક્રેન પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો, પરંતુ ટ્રમ્પના અભિગમને ધ્યાનમાં રાખીને તેમની ચિંતાઓ પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી. યુરોપિયન યુનિયન રશિયા સાથેના કોઈપણ કરાર અંગે સાવચેત છે, કારણ કે તેઓ ઇચ્છતા નથી કે આ કરાર તેમની સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકે.
ટ્રમ્પનો અભિગમ: “અમેરિકા ફર્સ્ટ” અને યુદ્ધ
આ બેઠકમાં ટ્રમ્પનું વલણ તેમની જૂની નીતિઓ સાથે સુસંગત રહ્યું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા યુક્રેનને સહાય પૂરી પાડતું રહેશે, પરંતુ તે સીધા યુદ્ધમાં જોડાશે નહીં. ટ્રમ્પે કહ્યું, “અમે યુક્રેનને મદદ કરીશું, પરંતુ આ યુક્રેનનું યુદ્ધ છે. આપણે પહેલા આપણા હિતોને જોવું પડશે.” આ નિવેદન તેમની “અમેરિકા ફર્સ્ટ” નીતિનો એક ભાગ છે, જેમાં તેઓ વિદેશી સંઘર્ષોમાં શક્ય તેટલો ઓછો અમેરિકન સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે.
ટ્રમ્પે એ પણ સંકેત આપ્યો કે તેઓ શક્ય તેટલી વહેલી તકે યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે રશિયા સાથે વાટાઘાટોને પ્રાથમિકતા આપશે. તેમની વ્યૂહરચના કંઈક અંશે વિવાદાસ્પદ રહી છે, કારણ કે ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે રશિયા સાથેનો સોદો યુક્રેન માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે. ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેઓ પુતિન સાથેના તેમના જૂના “સારા રસાયણશાસ્ત્ર”નો ઉપયોગ કરીને શાંતિ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે.
ઝેલેન્સકીના પડકારો
આ બેઠક ઝેલેન્સકી માટે ઘણી રીતે મહત્વપૂર્ણ હતી. એક તરફ, તેમને ટ્રમ્પ સાથે સંબંધો જાળવવાની જરૂર હતી, જે યુએસ લશ્કરી અને આર્થિક સહાય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. બીજી તરફ, તેમણે યુરોપિયન નેતાઓ સાથે પણ સંકલન કરવું પડ્યું, જેઓ રશિયા સાથેના કોઈપણ સોદા અંગે શંકાસ્પદ છે. ઝેલેન્સકી અને ટ્રમ્પે બેઠકમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ ટ્રમ્પના સ્પષ્ટ નિવેદન કે યુક્રેનનો નાટોમાં પ્રવેશ શક્ય નથી, તેના માટે એક નવો પડકાર ઉભો થયો.
ઝેલેન્સકી અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની બેઠક દરમિયાન, ઝેલેન્સકીએ એક નિવેદનમાં કહ્યું, “અમે શાંતિ ઇચ્છીએ છીએ, પરંતુ આ શાંતિ આપણી સ્વતંત્રતા અને સાર્વભૌમત્વના ભોગે ન હોવી જોઈએ.” તેમણે એ પણ ભાર મૂક્યો કે યુક્રેન રશિયા સામેની લડાઈમાં સખત લડત લડશે, પરંતુ તે સંવાદ માટે પણ તૈયાર છે, જો તે તેના હિતોને અનુરૂપ હોય.
